Geen Veiligheid zonder Wederopbouw

In februari jl. heeft de Tweede Kamer een positief besluit genomen over de ISAF missie in Uruzgan. De komende maanden worden 1400 militairen in Uruzgan gestationeerd om de veiligheid te waarborgen. Vanwege haar jarenlange ervaring in Afghanistan is HealthNet TPO gevraagd zich in te zetten voor de wederopbouw van Uruzgan.

Veiligheid en wederopbouw

De discussie die nu in Nederland woedt lijkt vooral gevoed te worden door de misvatting dat veiligheid aan vrede en ontwikkeling vooraf gaat. Maar het idee dat er dwingende logica zou zitten in de opeenvolging van veiligheid, vrede en ontwikkeling komt niet overeen met de dagelijkse realiteit van de Afghanen in Uruzgan. Het is geen uitgemaakte zaak dat men éérst veiligheid moet garanderen, opdat er vrede heerst, zodat men dan pas met ontwikkeling – of wederopbouw – kan beginnen. Veiligheid en wederopbouw zijn verschillende aspecten van eenzelfde complexe werkelijkheid die elkaar beïnvloeden.

HealthNet TPO

Sinds 1993 werkt HealthNet TPO onafgebroken aan de wederopbouw van gezond-heidszorg in Afghanistan met omvangrijke projecten op het gebied van psychische zorg, malariabestrijding en moeder en kindzorg. Vóór, tijdens en na het Taliban bewind hebben we in ‘gevaarlijke gebieden' mogelijkheden gevonden om gezondheidszorg te ontwikkelen. In het Zuiden werken we momenteel in Kandahar en Helmand. Die provincies zijn niet minder gevaarlijk dan Uruzgan waar wij een malariaprogramma hebben uitgevoerd dat inmiddels is overgenomen door de lokale gemeenschap.

Samenwerking

Structurele samenwerking met militairen hebben we tot dusverre altijd en overal vermeden. De belangrijkste reden is het veiligheidsrisico voor onze eigen mensen. Buitenlandse militairen zijn maar zelden populair, en Afghanistan is wat dat betreft niet uitzonderlijk. In de zuidelijke provincies zijn de voortgaande activiteiten van missie Enduring Freedom, dat zich richt op het uitschakelen van Taliban en Al Qaeda strijders, geen ideale achtergrond voor wederopbouw door militairen. Er lijkt nu echter ruimte te gaan ontstaan voor Provinciale Reconstructie Teams, die meer geloofwaardigheid hebben. Wanneer een Nederlands reconstructieteam onder VN vlag in Uruzgan zou komen, is samenwerking onder voorwaarden bespreekbaar.

Heldere Taakverdeling

HealthNet TPO onderzoekt op welke manier wij kunnen samenwerken met de Nederlandse militairen om de wederopbouw in Uruzgan te bevorderen. Dat vereist een heldere taakverdeling. De militairen moeten zich richten op stabiliteit, op veiligheid. Dat is hun kracht en dat is wat de bevolking van ze verwacht. De wederopbouw van ‘civil society' is een zaak voor ‘civil society'. Daar horen militairen nu eenmaal niet bij. Het is in dat opzicht goed om in de uitgebreide brief  van de regering aan de Kamer te lezen dat  “getracht zal worden zoveel mogelijk samen te werken met Nederlandse NGO's die in Uruzgan actief zijn of willen worden”.

Meerwaarde

HealthNet TPO is verplichtingen aangegaan in Afghanistan en wil zich blijven inzetten voor de wederopbouw van Uruzgan. Voor onze eigen veiligheid hebben wij niets te winnen bij nauwe samenwerking met het leger. Maar we zien wel mogelijkheden tot winst voor de Afghaanse bevolking. Die liggen in de mogelijkheid dat de Afghanen zich ondersteund weten in hun pogingen om van Urzugan weer een leefbare provincie te maken, door de aanwezigheid van lokale en internationale NGOs in de wederopbouw. Dat daarnaast en daarboven een militaire missie met een krachtig en helder mandaat ondersteuning biedt in de beveiliging van wat die bevolking zelf opbouwt kan een meerwaarde zijn. Waarom wij in Urzugan moeten zijn, is voor ons in ieder geval glashelder.

Willem van de Put
Directeur HealthNet TPO