Felle protesten tegen koning Gyanendra
Het afgelopen weekend was Nepal opnieuw het tafereel van keiharde confrontaties tussen de politie en tienduizenden betogers die demonstreerden tegen de Nepalese koning, Gyanendra.
“Weg met de dictator”, schreeuwden de betogers. En: “Wij willen democratie.” De afgelopen twee weken was het in tal van steden in het bergkoninkrijk dagelijks raak. De koning probeerde de protesten de kop in te drukken met rubberen kogels, door de stekker uit het mobiele telefoonnetwerk te trekken en een uitgaandverbod af te kondigen. Duizenden betogers werden gearresteerd, zeker 1500 raakten gewond en vijf werden er doodgeschoten. Maar de geest lijkt uit de fles en het is de vraag of Gyanendra hem er weer in krijgt.
De koning pleegde 14 maanden geleden een coupe, waarbij hij alle macht naar zich toe trok. Hij verweet de politici dat zij niet in staat waren de maoïsten rebellen in Nepal te verslaan, die inmiddels een groot deel van het platteland in handen hebben. Sindsdien gaat de strijd om de macht tussen drie partijen: de koning met zijn leger, de maoïsten en de politieke partijen.
“We leven in een hogedrukpan”, zegt Megha Rathe Shakya, manager van Healthnet TPO in Nepal, die woensdag het straatverbod negeerde om naar Nederland te kunnen reizen voor werkoverleg. “Het leven was voor veel Nepalezen altijd al zwaar. Daarom was er aanvankelijk ook veel steun voor de maoïsten die een eerlijkere verdeling van de welvaart beloofden. Maar de oorlog heeft alles alleen nog maar veel moeilijker gemaakt.”
Het Nederlandse Healthnet TNO doet onderzoek en traint therapeuten, die scholen langsgaan in afgelegen gebieden om hulp te bieden aan getraumatiseerde kinderen. Wat de kinderen meemaken is afgrijselijk. Sommigen hebben gezien hoe hun ouders door maoïsten op middeleeuwse manier zijn doodgemarteld. Amnesty meldt gevallen waarbij meisjes een hele nacht lang door militairen verkracht zijn en tussendoor telkens hun tanden moesten poetsen.
“De mensen zitten op het platteland letterlijk tussen twee vuren. Om te voorkomen dat ze geronseld worden, zijn in de gebieden waar wij werken bijna alle jonge mannen gevlucht. Alleen vrouwen, bejaarden en kinderen zijn nog over.”
Voor die achtergebleven kinderen bestaat in Nepal geen systeem van geestelijke gezondheidszorg. “Daarom probeert HealthNet TPO tijdens bijeenkomsten een veilige sfeer te creëren waarin de kinderen hun herinneringen kunnen verwoorden en delen. Soms kunnen ze bijna niet meer praten, alleen mompelen. We laten ze dan tekeningen maken, of bijvoorbeeld dansen. In ernstige gevallen zijn individuele vervolggesprekken nodig.”
Dat helpt vaak goed, maar tegelijkertijd ziet Shakya dat het aantal getraumatiseerde kinderen toeneemt en de klachten ernstiger worden. “Het aantal zelfmoorden stijgt enorm”, zegt hij. “De bevolking is het voortdurende geweld beu. Maar veel mensen hebben in alle drie vechtende groepen het vertrouwen verloren.”
Toen de politieke partijen aan de macht waren tussen 1990 en 2005 hebben ze vooral hun eigen zakken gevuld. “De politici zouden nu de straat op moeten gaan en verontschuldigingen aanbieden”, zegt Shakya. “Dat hebben ze nog nooit gedaan. Het wantrouwen onder de bevolking is groot en daarom zijn de protesten ook nog niet uitgegroeid tot een volledige volksopstand.”
Maar de woede bereikt langzaamaan wel een kookpunt. In Kathmandu dreigen voedseltekorten, benzine is amper meer te krijgen. Koning Gyanendra stelde vrijdag in een televisietoespraak dat hij in de democratie gelooft. Maar die “holle frases” zijn ontvangen met hoongelach en de roep om een republiek klinkt steeds luider. “De tijd die de koning nog heeft, tikt snel weg”, zegt Shakya.
door Maarten Post
